Þreyttur

Þegar maður áttaði sig á því í gær að Icesave-málið myndi ekki enda taka, heldur ætti að halda í alla vega eina rússíbanareið enn með þjóðina í því máli voru fyrstu viðbrögð manns að vilja æða inn á Facebook og skrifa eitthvað, reyna að týna til mótsagnir hjá þessum og hinum og bölva síðan eitthvað út í loftið.

Það er kannski ekki frumlegt að vitna í Halldór Laxness en eftir smá tíma leið manni einhvern veginn samt mest eins og Arnasi Arnæusi eftir brunann stóra þar sem bókasafnið hans dýrmæta fuðraði mest megnis upp og hann gat stunið upp þessu einu:

,,Ég er þreyttur.”

„Lýðræðið gæti orðið illa úti“

Ekki þarf að tíunda fyrir nokkrum Íslendingi að sú efnahagskreppa sem dunið hefur á heimsbyggðinni að undanförnu hefur víðtækar efnahagslegar og samfélagslegar afleiðingar. Færri hafa ef til vill leitt hugann að því að kreppan kann ekki bara að hrófla við efnahag og samfélagsstöðu fólks, heldur er talað um raunverulega hættu á því að hún ógni öryggi einstakra ríkja og þjóða.

Á það hefur til dæmis Dennis C. Blair, nýráðinn yfirmaður leyniþjónustukerfa Bandaríkjanna, bent. Hann hélt því þannig fram fyrir fáeinum vikum að hryðjuverkaógnin hefði vikið í bili sem helsta vá sem steðjaði að bandarísku þjóðinni. Í stað hennar var efnahagskreppan sjálf orðin aðalhættan. Hann minnti þar á stórar kreppur fyrri tíma sem leiddu af sér óstöðugleika og uppgang ofbeldisfullra öfgastefna.

„White African Mama“

Þrátt fyrir að Vesturbrúarhverfið í Kaupmannahöfn hafi á undanförnum árum gengið í nokkra endurnýjun lífdaga sem eitt helsta tískuhverfi borgarinnar eimir þó enn eftir af gamla tímanum þar. Vissulega hafa hönnunarbúðir og hugguleg kaffihús þrengt að þeim hluta Istedgade og nálægra gatna rétt hjá aðalbrautarstöðinni sem kalla mætti rauða hverfið. En það er nú samt þarna enn.

Þess vegna sér maður líka enn léttklæddar stúlkur standa þar á gangstéttunum. Ekki fer framhjá nokkrum manni sem þar fer um að sá tími er liðinn að þarna séu eingöngu innfæddar konur. Margar þeirra eru greinilega langt að komnar.

Þeir sem ekki beinlínis falast eftir konunum til fylgilags reyna kannski að gefa þessu sem minnstan gaum enda tengist þessi sjón í huga margra einni af dapurlegustu hliðum mannlífsins. Þá finnst fólki kannski betra að horfa frekar í hina áttina og reyna síðan að gleyma öllu inni á einhverjum nýopnuðu tískubaranna í nágrenninu.

Þó líta ekki allir undan. Ein þeirra er Michelle Mildwater félagsráðgjafi og meðferðarfulltrúi. Michelle hefur um margra ára skeið gengið um götur „rauða hverfisins“ á Vesturbrú að næturlagi til að veita útlendu vændiskonunum á svæðinu aðstoð og ráðgjöf. Starf hennar hefur leitt til þess að fjöldi þeirra erlendu kvenna sem seldar eru mansali til Danmerkur veit að Michelle er treystandi í tilveru þar sem annars er full ástæða til að tortryggja allt og alla.

Loksins frjáls

Fréttir af frelsun kólumbísku stjórnmálakonunnar Ingrid Betancourt vöktu athygli um heimsbyggðina alla þegar þær bárust 2. júlí síðastliðinn. Eftir langvarandi kyrrstöðu árum saman höfðu mánuðirnir þar á undan einkennst af nokkurri deiglu í máli hennar þar sem stuðningsmenn Betancourt og ástvinir sveifluðust á milli vonar og ótta.

Smjörklípur Mugabes

Það er vissulega stundum ýmislegt að marka það þegar að leiðtogar fátækari ríkja heims skýra bága stöðu sinna landa með því að benda á heimsvaldastefnu fortíðarinnar og misnotkun voldugra þjóða gagnvart efnaminni ríkjum. Á slíkum grunni er kannski ekki undarlegt að mörg okkar hér í ríkari hluta heimsins fyllumst samúð, og jafnvel nokkru samviskubiti, þegar að á slíkt er bent. 

Hitt vitum við hins vegar líka að það hefur verið ógæfa margra af fátækari ríkjum heims að þar hafa löngum komist til valda gjörspilltir og óhæfir leiðtogar sem, viljandi eða óviljandi, hafa steypt þjóðum sínum nánast í glötun með afleitri frammistöðu sinni við stjórnvölinn.

Afhoggnar hendur og grýttar konur í Malmö

Í upphafi árs birtist eftir mig grein í safnritinu Íslam með afslætti. Greinina hóf ég á því að rabba um þá undarlegu stöðu sem að ég lenti stundum í sem íbúi Malmö-borgar fyrir fáeinum misserum síðan. Í heimsóknum mínum til Íslands, á þessum tíma, ræddi ég nefnilega oft við fólk sem aldrei hafði komið til Malmö en vissi samt miklu betur en ég hversu stórhættuleg borgin væri vegna allra innflytjendanna sem héldu borginni nánast í herkví. Ég komst merkilega lítið áleiðis með frásögn af minni persónulegu upplifun sem var sú að ég varð nákvæmlega aldrei var við þessi stórkostlegu vandræði sem áttu víst að blasa við hverjum manni.

Ástæða þess að ég rifja þetta upp er að liðið miðvikudagskvöld var á dagskrá hinn ágæti Kilju-þáttur Egils Helgasonar. Þar var til umfjöllunar íslensk þýðing dönsku bókarinnar Islamister og Naivister eftir þau Karen Jespersen og Ralf Pittelkow. Sjálfur er ég með hljóðbókarútgáfu þessarar sömu bókar hér uppi í hillu hjá mér og hlakka til að kynna mér þau rök sem í henni eru á borð borin.

Skrímslið undir rúminu

- útskýringar – ekki afsakanir -

Meðan ég lærði stjórnmálafræði við Háskólann bjó ég á jarðhæð í litlu húsi neðst á Baldursgötunni í miðbæ Reykjavíkur. Ósjaldan um helgar labbaði ég eftir Bergstaðastrætinu með vinum mínum eftir að skyggja tók og skemmti mér fram í morgunsárið áður en ég síðan skjögraði sömu leið heim aftur. Að langflestu leyti var þetta fremur rútínukennt og tilbreytingasnautt líferni og fremur leiðigjarnt til lengdar.

Þetta fremur leiðigjarna og tilbreytingasnauða líf var þó alltaf sett í töluvert breytt samhengi þegar maður hitti frændfólk sitt af eldri kynslóðinni í sunnudagsboðum eða las æsifréttir fjölmiðlanna að lokinni helgi. Því samkvæmt þeirra lýsingum var helst að skilja að miðbær Reykjavíkur væri stórhættulegur vígvöllur dag og nótt þar sem engum væri óhætt utandyra fyrir morðingjum, misyndismönnum og langt leiddum sprautufíklum.

Af pappasöfnurum og speglaháhýsum

Þegar ferðalangar lenda á alþjóðaflugvellinum í Búenos Aires þessa dagana er fyrsta viðkynning þeirra af Argentínu tímabundnir gangar og veggspjöld þar sem beðist er afsökunar á mörgum tungumálum á því umróti sem breytingarframkvæmdir við flugvöllinn hafa í för með sér nú um stundir. Handan þiljanna sem mynda bráðabirgðagangana berast vélsagarhljóð, hamarshögg og leiftur af logsuðubjarma. Tónninn er þannig strax gefinn við lendingu: Í Argentínu stendur yfir uppbygging.

Sjálfsagt er mörgum enn í fersku minni efnahagshrunið sem átti sér stað í Argentínu veturinn 2001-2002. Smám saman hafði sigið á ógæfuhliðina árin þar á undan en hrunið kom þó hinum almenna borgara í nokkuð opna skjöldu. Ringulreið skapaðist og um tíma virtist hálfgert stjórnleysi ríkja í landi sem fram að því hafði verið litið á sem eitt af efnahagsveldum Suður-Ameríku. Það veldi stóð nú á brauðfótum og virðulegar millistéttarfjölskyldur þurftu allt í einu að takst á við þann bitra veruleika að allar eignir þeirra fuðruðu upp á svo til einni nóttu. Fólk sem vanara var því að þurfa ekki að hafa áhyggjur af meiri lífsspursmálum en að borga af frístundaiðju barna sinna eða nýja borðstofusettinu þurfti nú að horfast í augu við þann efa á hverjum morgni hvort að börn þeirra myndu ganga mett til náða að kvöldi.

Orð í tíma töluð

Það verður seint nógu oft tíundað hversu mikið fagnaðarefni það er ávallt þegar að fræðimenn og áhugafólk um málefni líðandi stundar sest niður og setur hugleiðingar sínar á blað svo að úr verður bók. Þess vegna ber mjög að fagna bókinni Opið land eftir Eirík Bergmann Einarsson, ekki síst þar sem bókin leggur örlítið lóð á þær vogarskálar að slá á þá gúrkutíð sem íslensk bókaútgáfa er fram að jólabókavertíðinni miklu.

Ef Eiríkur Bergmann væri stjórnmálamaður væri hægt að kalla Opið land eins konar pólitísk testamenti hans en í tilviki fræðimannsins Eiríks er kannski nær að tala um samansafn hugmynda og skoðana Eiríks á hinu og þessu sem tengist alþjóðastjórnmálum og tengingu Íslands við umheiminn á tíma síaukinnar hnattvæðingar. Í bókinni er tæpt á Evrópu- og varnarsamvinnu Íslands, stríðsrekstri og átökum í Írak og víðar, innflytjendamálum og ýmsu öðru sem mjög er tekist á um þessi misserin. Eiríkur velur þá leið að taka hvert málefni fyrir út af fyrir sig en segja má að þemað ,,Staða Íslands í samfélagi þjóðanna” (sem einnig er undirtitill ritsins) sé eins konar undirliggjandi leiðarstef.

Fordómar og afturhald

Fáir seinni tíma stjórnmálamenn á Norðurlöndum eru jafn umdeildir og umtalaðir og Pia Kjærsgaard, formaður Danska þjóðarflokksins (Dansk Folkeparti). Lengi vel var litið á hana sem olnbogabarn í dönskum stjórnmálum en á síðustu árum hefur hún risið til metorða í hinu danska völundarhúsi valdsins og sumir hafa jafnvel gengið svo langt að segja að hún sé valdamesti pólitíkus Danaveldis þar sem hún hefur líf núverandi ríkisstjórnar í hendi sér í formi stuðnings sinna manna við minnihlutastjórn hægri aflanna Venstre og Konservative.

Tímar tortryggni og taugatitrings

Það er varla að maður leggi út á það hyldýpi sem það er að ætla sér að blanda sér í þær deilur sem spunnust í kjölfar þeirra uppljóstrana á síðasta ári um að hér á landi hafi verið starfandi leyniþjónusta á tímum kalda stríðsins og að á sama tíma hefðu verið stundaðar hleranir á símum fólks sem talið var stofna öryggi ríkisins í hættu. Kannski er ágætt að nokkrir mánuðir eru liðnir frá því að síðasta innlegg í fyrrgreindar deilur kom fram og því er ef til vill nú loks hægt að ræða málin af einhverri yfirvegun án þess að falla ofan í skotgrafir sitt hvoru megin kaldastríðsvíglínunnar.Einkum voru það tveir sagnfræðingar sem að hrundu umræðunni af stað; þeir Þór Whitehead og Guðni Th. Jóhannesson. Þór skrifaði grein í tímaritið Þjóðmál um þessi reyfarakenndu tíðindi en Guðni bætti um betur og sendi frá sér bókina Óvini ríkisins fyrir síðustu jól.

Allt galopið

Við Fiolstræde, uppáhaldsgötuna mína í Kaupmannahöfn, stendur afar skemmtilegt franskt bókakaffi þar sem að glaðleg ,,Madame” stendur á bak við búðarborðið og afgreiðir bækur sem danskir ,,frankófílar” bera sig eftir í sama mund og hún hellir upp á fyrir gestina sem sitja við borðin í litlu versluninni miðri.Nú í vor hefur bókum verið stillt upp í glugga bókakaffisins sem minna á forsetakosningarnar frönsku. Þar hefur mátt finna bækur í ýmsu formi (meira að segja myndasögur) um erkifjendurna Nicolas Sarkozy og Ségolène Royal. Síðustu fréttir frá Frakklandi benda hins vegar til þess að helst þyrfti að bæta ögn við bókakostinn í glugganum þar sem að keppinautur númer þrjú um franska forsetaembættið, François Bayrou, er farinn að blanda sé allhressilega í einvígið. Og ekki bara það – komist hann alla leið í seinni umferðina bendir ýmislegt til að hann sé líklegastur allra til þess að hreppa leiðtogastöðuna eftirsóttu.

Í rússnesk fangelsi fyrir 25 kall

Danir hafa haft eitthvert lag á því undanfarin misseri að koma sér í heimsfréttirnar án þess að þó sé hægt að segja að yfirleitt komi það til af nokkru góðu. Seinasta dæmið er síðan um daginn þegar að allt varð vitlaust hér í Kaupmannahöfn út af ungum ólátabelgjum sem gengu berserksgang um höfuðborgina nokkra daga í röð vegna Ungdómshússins svokallaða. Lætin vegna þess máls alls hafa hins vegar orðið til þess að annað danskt hitamál hefur nokkuð legið í láðinni að undanförnu: málefni innflytjenda í dönsku samfélagi.Tímabundin hvíld á umfjöllun af því hitamáli þýðir þó ekki að hlutirnir hafi nokkuð breyst varðandi stöðu innflytjenda hér í Danmörku því enn eru við lýði sömu ströngu lögin og svipaður málflutningur ákveðinna fjölmiðla og tíðkast hefur undanfarin ár.

Leikfélag Framsóknarflokksins sýnir „Blekkingarleik“

Leikfélag Framsóknarflokksins tilkynnir: Frumsýning á sígilda gamanleikritinu „Blekkingarleikur“. Gamanleikurinn fjallar um lítinn stjórnmálaflokk sem hefur það hlutverk eitt að vera dyggur og hlýðinn þjónn stórs stjórnmálaflokks í stjórnarsamstarfi.

Sjaldan launar kálfurinn…

Það er óneitanlega nokkuð undarlegt að horfa á dramatíska viðburði í sjónvarpinu dag eftir dag, líka þeim sem maður er vanur að sjá í fréttamyndum frá fjarlægum slóðum, en vita það jafnframt að það tæki mann ekki nema fimmtán mínútna hjólatúr að komast í hringiðuna miðja úr rósemdinni heima fyrir.Þannig hefur það verið að búa hér í Kaupmannahöfn undanfarna daga þar sem að stuðningsfólk Ungdómshússins svokallaða hefur gengið berserksgang um Norðurbrú og brotið allt og bramlað sem fyrir því verður og réttlætt skemmdarfýsn sína, ofbeldi og yfirgang með því að húsnæði gömlu félagsmiðstöðvarinnar þeirra hafi verið selt.

Segir hver?!

Í vikunni rötuðu nýjar fréttir af Önnu Frank í fjölmiðla víðs vegar um heiminn. Þær fjölluðu um ný skjöl sem komið hafa fram og þykja sýna að Bandaríkjamenn hefðu vel getað bjargað fjölskyldu Önnu Frank og 190.000 öðrum Gyðingum undan þeim hörmulegu endalokum sem síðan urðu örlög þeirra.

Nick Cohen á hálum ís

Egill Helgason impraði um daginn á nýrri bók breska blaðamannsins Nick Cohen. Bókin ber titilinn What’s Left? og virðist fljótt á litið fjalla um þá stórundarlegu tilhneigingu sumra vinstri manna að vera málsvarar mannréttinda, lýðræðis og jafnréttis nema í vissum tilvikum þegar að í hlut eiga kúgarar og einræðisstjórnir sem setja sig upp á móti Bandaríkjunum eða öðrum Vestrænum stórveldum. Þá allt í einu breytast mannvinirnir á vinstri kantinum í afsakandi málsvara harðstjórnanna og vilja meina að allt slæmt í fari harðstjóranna sé Vestrænu veldunum ógurlegu að miklu leyti að kenna.

Hægláti heimsborgarinn frá Pinsk

Það varð uppi fótur og fit í bókmenntaheiminum haustið 2005 þegar það frestaðist um heila viku að Sænska akademían tilkynnti hvaða rithöfundur hlyti Nóbelsverðlaunin í bókmenntum það árið. Ýmsar skýringar voru viðraðar og kjaftasögur spruttu villt í kreðsum menningarvita og spekúlanta. Ein þeirra var sú að leita hefði þurft samkomulags innan akademíunnar um það að veita verðlaunin í fyrsta skipti í áratugi rithöfundi sem ætti hróður sinn að þakka óskálduðum verkum.

Að lokum féll þessi kenning þó eins og aðrar þær spilaborgir sem reistar höfðu verið meðan beðið var í óþreyju eftir salómonsdómi akademíunnar. Kenningin góða varð hins vegar til þess að nafn pólska blaðamannsins Ryszard Kapuscinski blandaðist óvænt sterklega inn í umræðuna um hugsanlega Nóbelsverðlaunahafa. Margir hugsuðu nefnilega með sér: Ef einhver á skilin æðstu bókmenntaverðlaun heims fyrir óskálduð verk þá er það Kapuscinski.

Besservisser talar

Imperial Ambitions er viðtalsbók útvarpsmannsins Barsamians við Chomsky þar sem farið er um víðan völl og tæpt á hinu og þessu. Í heildina er bókin nokkuð skemmtileg lesning þar sem að Chomsky sýnir, eins og búast mátti við, nokkuð aðra hlið á hinu góða heimsveldi Bandaríkjanna. Margt athyglisvert kemur fram, t.d. hvernig USA, hylmir yfir hryðjuverkamenn og er þar með, skv. boðorðum Bush ,,against us” (þið munið: ,,Either you are with us, or against us…”). Chomsky er auðvitað fjandanum klárari og minnugri og snjallari við að tengja ólík tímabil og ólíka hluti saman á sannfærandi hátt.

Ségo gegn Sarko

Í gær var Nicolas Sarkozy formlega tilnefndur af UMP, franskri samfylkingu hægri manna, sem forsetaefni flokksins. Þar með er formlega ljóst að slagurinn um æðsta embætti franska ríkisins mun í vor standa á milli Sarkozy og Ségolène Royal, forsetaefnis franska sósíalistaflokksins. Þau hafa mikla yfirburði í könnunum um fylgi frambjóðenda í fyrri umferð kosninganna og varla er nú vafi í hugum nokkurra talnaspekinga um að enginn annar en þau tvö eigi raunverulegan möguleika á því að komast í aðra umferð kosninganna. Fylgi þeirra í seinni umferðinni sveiflast þessa dagana nokkuð eftir könnunum en er nokkurn veginn hnífjafnt þegar á það heila er litið.

Maður ársins

Þessa dagana tíðkast að kjósa út um allt menn ársins. Áberandi er að í slíkum kjörum hversu oft þeir verða ofan á sem framið hafa hetjudáðir eða uppskorið aðdáun landans einhvern tíma seinni partinn í desember, slíkt er gullfiskaminni okkar flestra. Reyni maður hins vegar að rembast við og muna eitthvað lengra en bara nokkrar vikur aftur í tímann kemur aðeins eitt nafn upp í huga minn: Andri Snær Magnason.

Hetjan hann Jón

Um Jónsbók eftir Einar Kárason.

Vart þarf að kynna athafnamanninn Jón Ólafsson fyrir Íslendingum. Eitthvað varð til þess að ég var spenntur fyrir að kynna mér sögu hans og sérstaklega lék mér forvitni á því hvernig establisseraður skáldsagnahöfundur eins og Einar Kárason myndi taka á því verkefni að skrifa ævisögu kappans. Ég var jafnvel að vona að Einar hefði haft hugmyndaflug og skáldgáfu til þess að taka ævisagnaformið nýjum tökum og gæða sögu Jóns stíl og ferskleika hvað textann varðaði. Óhætt er að segja að hvað það varðar þá valdi verk Einars miklum vonbrigðum: skáldsagnahöfundinn færa er hvergi að sjá en þess í stað lækkar Einar sig um tign og gerist óbreyttur skrásetjari.

Illskan holdi klædd

Í gær gladdist ég innilega í huganum með chíleönskum vinum mínum þegar fréttirnar bárust af því að Augusto Pinochet, eitt mesta illmenni seinni tíma stjórnmálasögu væri dáið í hárri elli. Ég hef ekki heyrt í þessum vinum mínum síðan mér bárust fréttirnar til eyrna en eftir á að hyggja þá veit ég ekki hvort gleðin er blendin yfir þessum tíðindin því að eftir situr jú að ekki tókst að dæma Pinochet fyrir glæpi sína áður en hann gaf upp öndina. En kannski er ekki við því að búast að maður eigi mikið eftir þegar maður er orðinn 91 árs gamall og á það má vissulega líta að ýmislegt var gert í Chile undir lok ævi Pinochet til þess að reyna að koma honum í skilning um að þjóð hans hafði engu gleymt og að hún ætlaði sér ekki að láta sér það tækifæri úr greipum renna að freista þess að fella réttlátan dóm yfir illmenninu.

Fogh og innflytjendastefnan

Ég sat síðasta haust fyrirlestur hjá dönskum mannfræðiprófessor við Malmö-háskóla. Hann málaði afar svarta mynd af danskri þjóðfélagsumræðu og sagði að nánast engir afkimar hennar væru undanskildir þeirri kynþáttahyggju sem herjaði á samfélag hans. Allir fjölmiðlar og allir stjórnmálaflokkar hefðu gerst sekir um að vera á sama báti í þessu máli.

Frjálslyndir fyrir Íslendinga?

Ég held að ég sé ekki einn um það að átta mig oft ekki alveg á því fyrir hvað Frjálslyndi flokkurinn stendur í íslenskum stjórnmálum. Sjávarútvegsstefnan er svo sem skýr en í öðrum málaflokkum er oft nánast ógjörningur á því að átta sig á því hvort að flokkurinn staðsetur sig til vinstri við Vinstri græna eða jafnvel til hægri við Sjálfstæðisflokkinn.Þessi spurning skýtur aftur upp kollinum í höfði mínu eftir lestur greinar Jóns Magnússonar hæstaréttarlögmanns og félaga í Frjálslynda flokknum í Blaðinu í gær. Titill greinarinnar Ísland fyrir Íslendinga? varð til þess að þegar fóru að renna á mann tvær grímur varðandi innihaldið og því miður reynist illur grunur manns á rökum reistur um að slegin sé tónn andúðar á innflytjendum sem flust hafa til Íslands.

Þegar stórt er spurt…

Fá álitamál eru eins vandmeðfarin og í augum Vesturlandabúa þessi misserin og staða kvenna í samfélögum Múslima. Erfitt er fyrir þá sem ekki þekkja til af eigin raun að fella dóma um það hvort þær eru kúgaðar af samfélögum sínum eða einfaldlega sáttar við lífið og tilveruna þó að hún kunni að líta öðruvísi út en sú sem við þekkjum hér í Vestrinu.
Það gildir eins og oft áður að þeir sem vita minnst eru oft fljótastir að dæma. Það er lítið mál að skella fram alhæfingum en mun erfiðara hins vegar að taka afstöðu að vel ígrunduðu máli enda vita það flestir sem slíkt leggja í vana sinn að oftar leiðir ein spurning einungis til fleiri spurninga heldur en eins ákveðins svars.

Njósnir ,,í þágu almennings”

Nýlegar uppljóstranir um íslenska leyniþjónustu sem einkum virðist hafa starfað með vitneskju og á vegum sjálfstæðismanna og sífellt fleiri uppljóstranir um hleranir á símtölum andstæðinga flokksins eru örlítið farnar að leiða huga manns fremur að framvindu í njósnasögu eftir John LeCarré en því gráa og fremur daufa yfirbragði sem íslensk stjórnmál hafa einkennst af – á yfirborðinu alla vega. Þessar uppljóstranir allar á þessu afar ógeðfellda athæfi leiða hugann að afskaplega vel skrifaðri bók eftir breska blaðamanninn og rithöfundinn Timothy Garton Ash þar sem hann veltir einmitt fyrir sér stöðu einstaklingsins gagnvart yfirvaldi sem liggur á hleri og skráir niður mynd af viðkomandi sem oftar en ekki dregur upp mun hættulegri og grunsamlegri einstakling en sú hversdagslega mynd sem bæði einstaklingurinn hefur af sjálfum sér og flestir aðrir sem hann umgangast.

Þögnin um Palme

Svíar minnast þess um þessar mundir að tuttugu ár eru síðan sænska sjónvarpið rauf dagskrá sína á tólfta tímanum að kvöldi 28. febrúar 1986 til þess að skýra löndum sínum frá þeim hörmungartíðindum að forsætisráðherra landsins hefði fallið fyrir hendi morðingja á Sveavägen í miðborg Stokkhólms skömmu fyrr um kvöldið.

„Ópólitíski forsetinn“

Fyrir íslenska stjórnmála- og sagnfræðinga er áttundi áratugurinn í íslenskum stjórnmálum afskaplega „girnilegur“ tími. Íslendingar stóðu ekki bara í tveimur Þorskastríðslotum, svæsnustu milliríkjadeilum sínum um áratuga- og jafnvel aldabil, heldur má líka með sanni segja að með reglulegu millibili hafi allt logað stafnanna á milli í íslenskri flokkapólitík. Átökin náðu meira að segja inn í flokkanna, sérstaklega Framsóknar- og Sjálfstæðisflokk sem báðir háðu erfið innri uppgjör á þessum örlagaríka áratug.

Framsækin samfylking í Reykjavík

Ekki verður annað sagt en að senan hafi verið sjálfstæðismanna í borgarmálunum síðan síðsumars þegar að hvort tveggja hélst í hendur að baráttan um leiðtogasætið hófst fyrir alvöru og andstæðingurinn R-listinn leystist upp í frumeindir sínar. Svo mikill hefur gusturinn verið með Sjálfstæðismönnum á köflum að engu hefur verið líkara en að einungis formsatriði sé fyrir flokkinn að sigla hraðbyri til valda í Ráðhúsinu næsta vor.